მითები ენტეროვირუსსა და გადასხმებზე
ზაფხულის სეზონის გააქტიურებასთან ერთად ჩვენს ყოველდღიურობაში ბრუნდება ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული არაერთი სტერეოტიპი. მედიცინის სპეციალისტების, მათ შორის ინფექციონისტ მაია ბუწაშვილის დაკვირვებით, საზოგადოებაში მყარად ფესვგადგმული გარკვეული შეხედულებები ხშირად სცდება სამეცნიერო რეალობას.
დროა, გადავხედოთ დამკვიდრებულ ტერმინოლოგიას, სამედიცინო ჩარევების აუცილებლობასა და დასვენების დროს არსებულ ფარულ საფრთხეებს.
რას ვეძახით ენტეროვირუსს სინამდვილეში?
ყოველდღიურ საუბრებში კუჭ-ნაწლავის ნებისმიერი პრობლემის ენტეროვირუსად მონათვლა ჩვეულებრივ მოვლენად იქცა. სინამდვილეში, ჩვენ ვსაუბრობთ ნაწლავურ ინფექციებზე (გასტროენტერიტზე), რომელთა გამომწვევი უამრავი სახის ვირუსი, ბაქტერია თუ პარაზიტი შეიძლება გახდეს.
ენტეროვირუსების ოჯახი სრულიად სხვა სპეციფიკის მატარებელია. ისინი ძირითადად ნერვულ სისტემას უტევენ და ისეთ სერიოზულ დაავადებებს იწვევენ, როგორებიცაა, მაგალითად, პოლიომიელიტი. შესაბამისად, საზაფხულო დიარეისა და ღებინების დროს ამ ტერმინის გამოყენება სამედიცინო თვალსაზრისით მცდარია და მისი ლექსიკონიდან ამოღება ყველაზე ლოგიკური ნაბიჯი იქნება.
გადასხმის კულტი ორგანიზმის რეჰიდრატაციის წინააღმდეგ
ნაწლავური ინფექციების დროს მთავარ საფრთხეს გაუწყლოება წარმოადგენს. ასეთ დროს, პაციენტების, განსაკუთრებით კი მშობლების მხრიდან, კლინიკაში მოხვედრისთანავე ინტრავენური სითხის (ე.წ. გადასხმის) დაჟინებული მოთხოვნა ერთგვარ ტრადიციად იქცა. სამწუხაროდ, სამედიცინო დაწესებულებებიც ხშირად მარტივად თანხმდებიან ამ მოთხოვნას.
ფიზიოლოგიური თვალსაზრისით, სითხის მიღების გზას გადამწყვეტი მნიშვნელობა არ აქვს, თუ ორგანიზმს მისი შეთვისება შეუძლია. ჩვეულებრივი, დალეული წყალი ან სარეჰიდრატაციო ხსნარი ზუსტად იმავე შედეგს იძლევა, რასაც ვენიდან მიღებული სითხე.
ინტრავენური ჩარევა სავალდებულოა მხოლოდ კრიტიკულ შემთხვევებში:
- პაციენტი ფიზიკურად ვერ ყლაპავს;
- აღინიშნება შეუჩერებელი, უწყვეტი ღებინება (კუჭი ვერ იწოვს სითხეს);
- პაციენტი იმყოფება უგონო მდგომარეობაში.
სხვა ყველა დანარჩენ შემთხვევაში, ორალური რეჰიდრატაცია ბევრად უფრო ბუნებრივი, უსაფრთხო და მარტივი გამოსავალია.
სად იმალება ინფექცია? – ზღვა, ტბა და აუზი
რეკრეაციული წყლები ზაფხულის ცხელ დღეებში იდეალური გამოსავალია, თუმცა თითოეულ მათგანს თავისი სპეციფიკური რისკები ახლავს თან.
- მდინარეები და ტბები – ბუნებრივი, დამდგარი ან ნელი დინების მქონე წყალსატევები მაღალი რისკის ზონას განეკუთვნება. ხშირად ასეთ ადგილებში ხვდება მსხვილფეხა რქოსანი საქონლის ფეკალიები, რაც ინფექციების გავრცელების პირდაპირი წყაროა. ბავშვებისა და ორსულებისთვის მსგავსი ლოკაციებისგან თავის შეკავება ყველაზე გონივრული არჩევანია;
- აუზები – ხელოვნურ წყალსატევებში უსაფრთხოება პირდაპირ პროპორციულია ჰიგიენის ნორმების დაცვისა. ადეკვატური ქლორირებისა და წყლის მუდმივი ფილტრაციის პირობებში ინფიცირების შანსი მინიმუმამდე დადის;
- ზღვა – წყლის სისუფთავის მიღმა, მთავარ საფრთხედ მზის ულტრაიისფერი სხივების ხანგრძლივი ექსპოზიცია რჩება. ორსულებისა და მცირეწლოვნებისთვის ნამზეურის მიღება სარისკოა, უპირატესობა ყოველთვის ჩრდილოვან ადგილებს უნდა მიენიჭოს.
ოქროს წესი წყალში ყოფნისას – ადგილის მიუხედავად, აუცილებელია ბავშვებს ვასწავლოთ, რომ ცურვისას პირი დახურული ჰქონდეთ. გართობის პროცესში პირის ღრუსა თუ ცხვირში წყლის მოხვედრა პირდაპირ ხსნის გზას პათოგენებისთვის. ცხადია, სრული აკრძალვები ბავშვების შემთხვევაში შეუძლებელია, თუმცა რისკების მინიმუმამდე დაყვანა სწორი ინსტრუქტაჟით სრულიად რეალურია.
საბოლოო ჯამში, ინფორმირებულობა უსაფუძვლო პანიკის საუკეთესო პრევენციაა. ზაფხულის ცხელი დღეები სრულფასოვან დასვენებას მოითხოვს და არა – მუდმივ შფოთვას უხილავი ინფექციების გამო. მარტივი ჰიგიენური ნორმების გათვალისწინება, ორგანიზმის სითხით ბუნებრივად მომარაგება და მდგომარეობის სწორი შეფასება სრულიად საკმარისია სეზონის მშვიდად გასატარებლად. სამედიცინო სტერეოტიპებისგან გათავისუფლება და ექიმების რაციონალურ რეკომენდაციებზე დაყრდნობა სწორედ ის მთავარი იარაღია, რომელიც ჩვენს ჯანმრთელობას ყველაზე ეფექტურად იცავს.
