ბავშვს აქვს უფლება თქვას „არა“ – რა უნდა იცოდეს მშობელმა
რამდენჯერ გვინახავს ასეთი სცენა: ქუჩაში ახლობელი გვხვდება, ბავშვის გადაკოცნას ან ლოყაზე ჩქმეტას ცდილობს, პატარა კი უკან იხევს. ასეთ დროს ხშირად უფროსები ეუბნებიან: „მიდი, აკოცე, არ გრცხვენია?“ ერთი შეხედვით უწყინარი ეპიზოდი ბავშვს მნიშვნელოვან გზავნილს უტოვებს, რომ საკუთარი სურვილი შეიძლება სხვისი კომფორტის გამო დათმოს.
ფსიქოლოგი ხათუნა ხაჟომია მშობლებს ურჩევს, პატარას ადრეული ასაკიდანვე ასწავლონ, რომ სხეული მის პირად სივრცეს ეკუთვნის. თუ ჩახუტება, კოცნა ან მოფერება არ სიამოვნებს, უარის თქმა სრულიად ბუნებრივია. ახლობლებსაც მშვიდად შეიძლება ავუხსნათ, რომ ბავშვს მსგავსი ფიზიკური კონტაქტი არ მოსწონს და არ სჭირდება.
ბავშვებისთვის მარტივად დასამახსოვრებელი წესიც არსებობს: სხეულის ის ნაწილები, რომლებიც საცურაო კოსტიუმით იფარება, განსაკუთრებულ დაცვას საჭიროებს. ამ ადგილებზე შეხება დასაშვებია მხოლოდ მშობლის მხრიდან მოვლის დროს ან ექიმის მიერ გასინჯვისას.
ბავშვებს ყოველთვის არ შეუძლიათ სხვისი განზრახვის ამოცნობა, მაგრამ საკუთარ ემოციებს ძალიან კარგად გრძნობენ. უსიამოვნო, შემაშფოთებელი ან დამაბნეველი შეხება მნიშვნელოვანი სიგნალია. ამიტომ ოჯახში ხშირად უნდა ისმოდეს ერთი მარტივი წინადადება: „თუ რამე არ მოგეწონა, აუცილებლად მითხარი“.
არანაკლებ საყურადღებოა საიდუმლოს თემაც. მოძალადეები ხშირად ბავშვებს დუმილს შიშით აიძულებენ – ეუბნებიან, რომ თუ ვინმეს მოუყვებიან, ოჯახის წევრებს ავნებენ. სწორედ ამიტომ ბავშვს უნდა ესმოდეს განსხვავება სიურპრიზსა და საშიშ საიდუმლოს შორის. სიურპრიზი სიხარულს უკავშირდება, ხოლო საიდუმლო, რომელიც შფოთვას, შიშს ან დანაშაულის განცდას იწვევს, ყოველთვის გასამხელია.
ყველაზე დიდი პასუხისმგებლობა მშობელზე მოდის. თუ ბავშვი არასათანადო შეხებაზე იწყებს ლაპარაკს, პირველ რიგში, მოუსმინეთ მას, ნუ გააწყვეტინებთ და ნუ დაადანაშაულებთ. მისი თითოეული სიტყვა ყურადღებას იმსახურებს. ნდობით სავსე ურთიერთობა ხშირად სწორედ ის დაცვაა, რომელიც ბავშვს ყველაზე მეტად სჭირდება.
