როგორ ამოვიცნოთ ბორელიოზი?
ტკიპას ნაკბენმა ან ბუნებაში სეირნობის შემდეგ კანზე გაჩენილმა უცნაურმა კვალმა შესაძლოა სერიოზული კითხვები გააჩინოს ბორელიოზის (ლაიმის დაავადების) შესახებ. კლინიკა ნეოლაბის ინფექციონისტი, ექიმი გიორგი კამკამიძე განმარტავს, თუ როგორ ხდება ამ ინფექციის ამოცნობა, რა სიმპტომებს უნდა მივაქციოთ ყურადღება და როგორ ტარდება დიაგნოსტიკა.
ამოცნობა და პირველადი სიმპტომები
ბორელიოზზე ეჭვის მიტანის მთავარი საფუძველი ტკიპას ნაკბენის ისტორიაა ან სხეულზე მიმაგრებული მწერის აღმოჩენა. დაავადების ერთ-ერთი ყველაზე დამახასიათებელი ნიშანია სპეციფიკური, კვანძოვანი ერითემა (ლაქა), რომელიც მოწითალო წრიული გამონაყარია.
ამ გამონაყარს გადაადგილებადს ან მოძრავს უწოდებენ, რადგან დროთა განმავლობაში მან შესაძლოა სხეულის სხვადასხვა მონაკვეთზე გადაინაცვლოს და ზომაში მოიმატოს. კანზე ასეთი დიდი ზომის ლაქის გაჩენა, ნაკბენის ისტორიასთან ერთად, ფაქტობრივად, დიაგნოზის ტოლფასია.
ფარული მიმდინარეობა და გვიანი გართულებები
ყველა შემთხვევაში დაავადება კლასიკური გამონაყარით არ ავლენს თავს. ნაკბენი ხშირად უმნიშვნელოა ან საერთოდ შეუმჩნეველი რჩება, ხოლო გამონაყარი შეიძლება არატიპური იყოს ან საერთოდ არ განვითარდეს.
თუ ინფექციის დროული აღმოჩენა და მკურნალობა არ მოხდა, ბორელიოზმა შესაძლოა ფარულად, ყოველგვარი გამოვლენილი სიმპტომის გარეშე იარსებოს. ასეთ დროს მოგვიანებით ეტაპზე იწყება სხვადასხვა ორგანოთა სისტემის დაზიანება:
- სახსრები — ვითარდება ანთებითი პროცესები (ართრიტი);
- ნერვული სისტემა – ჩნდება ნევროლოგიური ხასიათის გართულებები;
- გულ-სისხლძარღვთა სისტემა – შესაძლოა განვითარდეს შესაბამისი პათოლოგიები.
დიაგნოსტიკა და ანალიზის ჩატარების წესი
ბორელიოზის დიაგნოსტირება სეროლოგიური სისხლის ტესტით ხდება, რომელიც ბორელიას საწინააღმდეგო ანტისხეულებს იკვლევს. ეს კვლევა საკმაოდ ხელმისაწვდომია – პასუხი 1 სამუშაო დღეში ცნობილია, ხოლო მისი ღირებულება, როგორც წესი, 20-იდან 30 ლარამდე მერყეობს.
ტესტირებისას რამდენიმე მნიშვნელოვანი დეტალი უნდა გავითვალისწინოთ:
- დროის ფაქტორი – ორგანიზმში ანტისხეულების გამოსამუშავებლად გარკვეული დროა საჭირო. თითქმის ყველა წყარო 3-კვირიან პერიოდს ასახელებს, თუმცა ზოგჯერ ანტისხეულები უფრო გვიანაც ჩნდება;
- უარყოფითი პასუხი და განმეორებითი ტესტი – რადგან ტესტს არ აქვს 100-პროცენტიანი მგრძნობელობა, ადრეულ ეტაპზე ჩატარებულმა ანალიზმა შესაძლოა ცრუ უარყოფითი შედეგი მოგვცეს;
- გადამოწმება – თუ არსებობს ეპიდემიოლოგიური საფუძველი (დაფიქსირებული ნაკბენი) ან კლინიკური სიმპტომები (დამახასიათებელი გამონაყარი), პირველი უარყოფითი პასუხის მიუხედავად, ანალიზი 1-2 კვირაში აუცილებლად უნდა განმეორდეს. განმეორებითმა კვლევამ შესაძლოა ინფექცია დაადასტუროს.
მკურნალობის გზები
ბორელიოზის შემთხვევაში ყველაზე დიდი სირთულე დიაგნოზის დასმაა. რადგან სიმპტომები ხშირად შეუმჩნეველია. რეალურად გაცილებით მეტი ადამიანი ავადდება, ვიდრე ექიმთან მიდის და ოფიციალურ დიაგნოზს იღებს.
ინფექციის დადასტურების შემთხვევაში მკურნალობა რთული არ არის. ექიმის მიერ ინიშნება შესაბამისი ანტიბიოტიკოთერაპია. სპეციალურად შერჩეული სქემით მკურნალობის დროული დაწყება უზრუნველყოფს დაავადების სრულ მართვას და თავიდან აგაცილებთ ქრონიკულ გართულებებს.
