შეიძლება თუ არა ბავშვის გარუჯვა?
ზაფხულის დადგომასთან ერთად, ზღვაზე თუ მთაში დასვენება თითქმის ყველა ოჯახის მთავარ გეგმად იქცევა. მზის სხივები და სუფთა ჰაერი პატარების გაკაჟებას უწყობს ხელს, თუმცა პლაჟზე გატარებულ დროს თან ახლავს გარკვეული რისკებიც. რუჯის მიღება, მზისგან დამცავი საშუალებების შერჩევა და ზაფხულის ცხელ დღეებში კანის მოვლა მშობლებისგან განსაკუთრებულ ყურადღებას მოითხოვს.
დერმატო-ვენეროლოგისა და ჯანდაცვის სამინისტროს ოფიციალური ექსპერტის, სოსო კობახიძის განმარტებით, ბავშვის კანის დაცვა ზაფხულის სეზონზე სპეციფიკურ ცოდნასა და მიდგომას საჭიროებს.
არსებობს თუ არა ჯანმრთელი რუჯი?
მედიცინაში „ჯანმრთელი რუჯის“ ცნება არ არსებობს არც ბავშვებისთვის და არც – ზრდასრულებისთვის. გარუჯვა წარმოადგენს კანის ბუნებრივ დამცავ რეაქციას ულტრაიისფერი გამოსხივების საპასუხოდ.
როდესაც მზის სხივები კანს ეცემა, ორგანიზმი იწყებს მელანინის გამომუშავებას, რათა ღრმა შრეები დაზიანებისგან დაიცვას. შესაბამისად, კანის ფერის ცვლილება მიუთითებს იმაზე, რომ ქსოვილმა უკვე მიიღო ულტრაიისფერი დატვირთვა.
პატარების შემთხვევაში ეს პროცესი კიდევ უფრო საყურადღებოა. ბავშვის კანის ფართობისა და სხეულის წონის შეფარდება საგრძნობლად აღემატება ზრდასრული ადამიანის ანალოგიურ მაჩვენებელს. ამ მიზეზით, ბავშვის კანი ბევრად სწრაფად იწოვს ნებისმიერ საცხს, წამალსა თუ გარემო ფაქტორების ზემოქმედებას.
მზეზე ყოფნის ხანგრძლივობა ასაკის მიხედვით
პატარას მზესთან შეგუება ეტაპობრივად, დიდი სიფრთხილით უნდა მოხდეს:
- 6 თვემდე ასაკის ჩვილები – პირდაპირი მზის სხივების ქვეშ ყოფნა საერთოდ არ არის მიზანშეწონილი;
- 7 თვიდან 1 წლამდე – მზეზე ყოფნის ხანგრძლივობა უნდა დაიწყოს 10-15 წუთით;
- 1 წლის შემდეგ – დროის გაზრდა ხდება ნელ-ნელა, 15-20 წუთამდე და შემდგომ ეტაპობრივად.
როგორ მოქმედებს SPF და როგორ ავარჩიოთ დამცავი საშუალება?
SPF (Sun Protection Factor) განსაზღვრავს მზისგან დაცვის კოეფიციენტს. მაგალითად, თუ დაუცველ კანზე მზე უარყოფით მოქმედებას იწყებს 5 წუთში, SPF 50 ინდექსის მქონე საშუალება ამ დროს 50-ჯერ ზრდის (250 წუთამდე). თუმცა, ეს არ ნიშნავს, რომ მთელი დღე ხელახალი წასმის გარეშე შეგვიძლია პლაჟზე დარჩენა.
ოქროს წესები მშობლებისთვის:
- ორსაათიანი ინტერვალი – დამცავი კრემის ხელახლა წასმა საჭიროა ყოველ 2 საათში ერთხელ;
- წყალგამძლეობის მითი – ეტიკეტზე არსებული წარწერის მიუხედავად, სრულიად წყალგამძლე მზის დამცავი არ არსებობს. წყალში ჩასვლის, ამოშრობისა ან პირსახოცით შემშრალების შემდეგ საცხის ხელახლა წასმა აუცილებელია;
- ფართო სპექტრის დაცვა – პროდუქტი უნდა იცავდეს კანს ორივე ტიპის – UVA და UVB – ულტრაიისფერი სხივებისგან;
- საკმარისი რაოდენობა – კრემი უნდა დაიტანოთ უხვად, სხეულის ყველა ღია მონაკვეთზე.
ჰიგიენა და მითები წყლის შესახებ
ზაფხულის ცხელ დღეებში ხშირად ვრცელდება მცდარი შეხედულებები ბავშვის დაბანასთან დაკავშირებით.
- დაბანა ნებისმიერ დროს შეიძლება – წყალი არ იწვევს კანის დაავადებების პროვოცირებას ან ინფექციის გავრცელებას. ბავშვის დაბანა ნებადართულია და რეკომენდებულია დღეში რამდენჯერაც საჭიროა;
- ინფექციების დროს – ჩუტყვავილას ან კანის სხვა გამონაყარის დროს ბავშვის დაბანაზე უარის თქმა ან რამდენიმე დღით წყლის აკრძალვა შეცდომაა. ჰიგიენის დაცვა აუცილებელია;
- ექიმთან ვიზიტის წინ – პედიატრთან ან დერმატოლოგთან ვიზიტის გამო ბავშვის დაუბანლობა გამართლებული არ არის.
მაღალი ტემპერატურა და ტენიანობა ხელს უწყობს კანის ინფექციების გავრცელებას. შესაბამისად, კანის რეგულარული გასუფთავება, ჰაერგამტარი ტანსაცმლის ჩაცმა და კანის სათანადო დატენიანება უმნიშვნელოვანესია.
როდის მივმართოთ დერმატოლოგს?
მზის აქტიურმა ზემოქმედებამ შესაძლოა კანზე სხვადასხვა ტიპის რეაქცია გამოიწვიოს, მათ შორის – პიგმენტური ლაქების უფრო მკაფიოდ გამოვლენა, სიწითლე ან ადგილობრივი გაღიზიანება. იმ შემთხვევაში, როდესაც პატარას აღენიშნება ქავილი, წვის შეგრძნება ან ნებისმიერი სახის უსიამოვნო სიმპტომი, რომელიც დროსთან ერთად არ ქრება და მკურნალობის გარეშე გრძელდება, სპეციალისტის ჩართულობა აუცილებელი ხდება.
მშობლებმა მაქსიმალურად უნდა შეიკავონ თავი თვითმკურნალობისა და სახლის პირობებში დამზადებული მალამოების გამოყენებისგან.კანის მდგომარეობის შეფასება და სწორი თერაპიის დანიშვნა მხოლოდ კვალიფიციური ექიმის პრეროგატივაა. ეჭვის ან პირველადი კითხვის არსებობისას, სპეციალისტისთვის კანის დაზიანებული მონაკვეთის ფოტოსურათის გაგზავნაც კი ხშირად საკმარისია პირველადი სწორი ორიენტაციისა და შემდგომი ნაბიჯების დასაგეგმად.
