გარდატეხის ასაკი და სქესობრივი მომწიფება
გარდატეხის ასაკი ბავშვისთვის სწრაფი ფიზიკური, ემოციური და ფსიქოლოგიური ცვლილებების პერიოდია. სხეულის ცვლილებებთან ერთად შეიძლება მოიმატოს შფოთვამ, გაჩნდეს უხერხულობის განცდა და უამრავი კითხვა, რომლებზე პასუხის მოძიებაც მოზარდს უჭირს.
რას მოიცავს რეპროდუქციულ ჯანმრთელობაზე საუბარი?
მოზარდმა ასაკის შესაბამისად უნდა იცოდეს, რა ხდება მის ორგანიზმში. გოგოებისთვის მნიშვნელოვანია ინფორმაცია მენსტრუალურ ციკლზე, ოვულაციასა და სხეულის ცვლილებებზე, ბიჭებისთვის კი – სქესობრივ მომწიფებაზე, მათ შორის ღამის პოლუციებზე. მსგავსი მოვლენების წინასწარ ცოდნა ამცირებს შიშს და ეხმარება მოზარდს გაიგოს, როდის არის ცვლილება ბუნებრივი და როდის სჭირდება ექიმთან კონსულტაცია.
საუბარი მხოლოდ ფიზიოლოგიით არ შემოიფარგლება. მნიშვნელოვანია ისიც, რომ განიხილოთ პირადი საზღვრები, სხეულის ავტონომია, თანხმობა, უსაფრთხო ურთიერთობები, ემოციები, სიყვარული, ჯანსაღი და ტოქსიკური ურთიერთობები, სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციები და დაუგეგმავი ორსულობის პრევენცია. WHO-ის მიხედვით, ასაკის შესაბამისი, მეცნიერულად ზუსტი განათლება მოზარდებს ჯანმრთელობის დაცვასა და პასუხისმგებლობიანი გადაწყვეტილებების მიღებაში ეხმარება.
როგორ დავიწყოთ საუბარი?
არ დაელოდოთ მომენტს, როცა ბავშვი თავად დასვამს კითხვას. საუბარი ბუნებრივად შეგიძლიათ დაიწყოთ მაშინ, როცა შეამჩნევთ მის დაბნეულობას სხეულის ცვლილებების გამო. მაგალითად: „შეამჩნიე, რომ შენი სხეული იცვლება? ალბათ, ბევრი კითხვა გაქვს. თუ რამე გაინტერესებს, შეგიძლია ჩემთან თავისუფლად ილაპარაკო“.
მნიშვნელოვანია, საუბარი ერთჯერად „სერიოზულ საუბრად“ არ აქციოთ. მოზარდს დრო სჭირდება, რომ კითხვები ჩამოუყალიბდეს და მშობელთან საუბარი ბუნებრივად აღიქვას. უპასუხეთ მხოლოდ იმაზე, რასაც გეკითხებათ, მარტივი და ასაკისთვის შესაფერისი ენით. თუ პასუხი არ იცით, ამის აღიარებაც სრულიად ნორმალურია. შეგიძლიათ ინფორმაცია სანდო წყაროში ერთად გადაამოწმოთ.
მთავარია, მოზარდს არ შეექმნას განცდა, რომ სხეულის ცვლილებები, ემოციები ან ასეთი კითხვების დასმა უხერხული თემაა. მშვიდი დამოკიდებულება და განსჯის გარეშე მოსმენა მას დაეხმარება, საჭირო ინფორმაცია მშობლისგან ან სანდო სპეციალისტისგან მიიღოს. თუ კონკრეტული საკითხის ახსნა თავად გიჭირთ, შეგიძლიათ მიმართოთ პედიატრს, გინეკოლოგს, უროლოგსა ან/და ფსიქოლოგს.
რატომ არ უნდა დავტოვოთ მოზარდი ინტერნეტის იმედად?
ინტერნეტში პასუხის მოძიება მოზარდისთვის ყველაზე მარტივი გზაა, განსაკუთრებით მაშინ, როცა გარკვეული საკითხის მშობელთან განხილვა უხერხულად ეჩვენება. თუმცა ონლაინ სივრცეში გავრცელებული ინფორმაცია ყოველთვის სანდო და სამეცნიერო საფუძველზე განმტკიცებული არ არის. მცდარმა ინფორმაციამ შეიძლება მოზარდს სხეულის ბუნებრივ ცვლილებებზეც კი გაუჩინოს შიში, სირცხვილი ან ზედმეტი შფოთვა.
მნიშვნელოვანია, მოზარდმა იცოდეს, რომელი წყაროს ენდოს და სად გადაამოწმოს მიღებული ინფორმაცია. მშობელს შეუძლია ასწავლოს მას სანდო სამედიცინო ვებგვერდების გამოყენება და აუხსნას, რომ სოციალურ ქსელში ნანახი ვიდეო, ბლოგი ან კომენტარი სამედიცინო რჩევის შემცვლელი ვერ გახდება.
ამასთან, ინტერნეტში მოძიებული ინფორმაციის პრობლემას მხოლოდ მისი სიზუსტე არ ქმნის. მოზარდი შეიძლება შემთხვევით ისეთ კონტენტსაც გადააწყდეს, რომელიც მისი ასაკისთვის შეუსაბამოა ან სხეულზე, სქესობრივ მომწიფებასა და ურთიერთობებზე დამახინჯებულ წარმოდგენებს ქმნის. ამიტომ მნიშვნელოვანია, ბავშვს ჰქონდეს შესაძლებლობა, ნანახი ან წაკითხული ინფორმაცია მშობელთან ღიად განიხილოს.
რაც უფრო თავისუფლად შეუძლია მოზარდ შვილს თქვენთან კითხვების დასმა, მით უფრო ნაკლებია ალბათობა, რომ პასუხებს შემთხვევით და არასანდო წყაროებში ეძებს. მშობლის ჩართულობა ბავშვს ეხმარება, ინტერნეტში მიღებული ინფორმაციაც კრიტიკულად შეაფასოს და საჭიროების შემთხვევაში სანდო სპეციალისტს მიმართოს.
