გარდატეხის ასაკი ბავშვებში – რას ველოდოთ?
მოზარდობის პერიოდი ოჯახურ თანაცხოვრებაში ხშირად მოულოდნელი ტრანსფორმაციით იწყება. ერთ დღეს საყვარელი, ღია ბავშვის ნაცვლად თქვენ წინაშე სრულიად შეცვლილი, განმარტოებული პიროვნება ჩნდება. გაუცხოება მოზარდობისას და კომუნიკაციის მწვავე დეფიციტი უამრავ დედასა და მამას უჩენს უსუსურობის განცდას, თუმცა ფსიქოლოგი ხათუნა ხაჟომია გვახსენებს, რომ ეს დრამატული გარდასახვა სრულიად ბუნებრივი, კანონზომიერი პროცესია.
ამ ქაოსის მიზეზები ღრმა ბიოლოგიურ საფუძვლებში მალავს თავს. მოზარდის ორგანიზმში მიმდინარეობს ჰორმონალური გადაწყობა, რაც პირდაპირ აისახება მის ქცევაზე. მეცნიერულად დადასტურებულია, რომ ამ ეტაპზე ნერვულ სისტემაში ჯერ კიდევ ჩამოყალიბების პროცესშია ის სპეციფიკური უბნები, რომლებიც პასუხისმგებელია თვითკონტროლზე, რისკების სწორ შეფასებასა და საკუთარი ქმედებების გააზრებაზე. მოზარდების იმპულსური ქცევა და არასტაბილური ფსიქოემოციური ფონი სწორედ ამ ფიზიოლოგიური მოუმწიფებლობის შედეგია.
ბუნებრივია, ბავშვის მხრიდან დამოუკიდებლობის რადიკალური მოთხოვნა მშობელში ააქტიურებს შიშს, რასაც ხშირად ჰიპერმზრუნველობამდე და ტოტალურ კონტროლამდე მივყავართ. სწორედ აქ იბადება მთავარი ოჯახური კონფლიქტი, რომლის მართვაც დიდ დიპლომატიას მოითხოვს. კომუნიკაციური ნაპრალის ამოსავსებად აუცილებელია ურთიერთობის სტრატეგიის შეცვლა, სადაც უპირველესი ნაბიჯი უპირობო მოსმენა გახდება.
შვილთან დიალოგისას უარი უნდა ვთქვათ მენტორულ ტონსა და ჭკუის მუდმივ დარიგებაზე. როდესაც თინეიჯერი საკუთარ განცდებს გვიზიარებს, მას გადაწყვეტილებების მზა რეცეპტები კი არ სჭირდება, არამედ მარტივი თანაგრძნობა. საკუთარი ავტორიტეტისა და უპირატესობის დემონსტრირება მხოლოდ გააღრმავებს იზოლაციას და სამომავლოდ ბავშვი საერთოდ შეწყვეტს თქვენთან გულახდილ საუბარს.
მეორე გადამწყვეტი ფაქტორი მისი ემოციური სამყაროს ვალიდაციაა. ზრდასრულის გადმოსახედიდან უმნიშვნელო პრობლემა მოზარდისთვის შესაძლოა სამყაროს დასასრულს ნიშნავდეს. ისეთი გამონათქვამები, როგორებიცაა – „რა სისულელეზე ნერვიულობ“, სამუდამოდ ბლოკავს ნდობის ხიდებს. გაგება, მხარდაჭერის შეთავაზება და ფრაზა – „ხომ არ შემიძლია რამით დაგეხმარო?“ – ბევრად უფრო ეფექტურია, ვიდრე კრიტიკა. ემპათიური კომუნიკაცია ერთადერთი გასაღებია, რომელიც დაგეხმარებათ ამ რთულ, მაგრამ საინტერესო გარდამავალ პერიოდში შვილის მეგზურად დარჩეთ.
