როგორ ვიმოქმედოთ, თუ ბავშვს უცხო სხეული გადასცდა?

ბავშვის მიერ უცხო სხეულის გადაყლაპვა და სასუნთქი გზების დახშობა ყველა მშობლისა თუ მომვლელის უდიდესი შიშია. ასეთ დროს წამებს გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს, თუმცა პანიკა და არასწორი მეთოდების გამოყენება ხშირად უფრო მეტ ზიანს აყენებს პატარას, ვიდრე თავად პრობლემა.

პედიატრი, ბავშვთა და მოზარდთა გადაუდებელი დახმარების სპეციალისტი ნანო შვანგირაძე გვიზიარებს სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვან რეკომენდაციებს იმის შესახებ, თუ რა უნდა გავაკეთოთ (და რა არა!) ასეთ დროს.

გავრცელებული შეცდომები: რას არ ვაკეთებთ არასდროს?

საქართველოში თაობიდან თაობას გადაეცემა მეთოდები, რომლებიც სამედიცინო თვალსაზრისით არა მხოლოდ გაუმართლებელი, არამედ სახიფათოა. სპეციალისტი ხაზს უსვამს, რომ შემდეგი ქმედებები კატეგორიულად დაუშვებელია:

• ფეხებით დაკიდება – ეს ზრდის ტრავმის რისკს და არ არის ეფექტური უცხო სხეულის გამოსადევნად;
• ზურგში დარტყმა (ვერტიკალურ მდგომარეობაში) – დარტყმამ შესაძლოა უცხო სხეული უფრო ღრმად ჩაიტანოს სასუნთქ გზებში;
• პირის ღრუში ხელის ჩაყოფა – თუ უცხო სხეულს პირდაპირ ვერ ხედავთ და მისი მარტივად ამოღება შეუძლებელია, თითებით ძებნა ხშირად ნივთის უფრო ღრმად გადაწევას იწვევს.

სენდვიჩის მანევრი – ოქროს სტანდარტი

როცა საქმე ეხება 1 წლამდე ასაკის ბავშვს, ტრადიციული მეთოდები (მაგალითად, ჰეიმლიხის მანევრი, რომელიც მუცელზე ზეწოლას გულისხმობს) სახიფათოა მათი ნაზი შინაგანი ორგანოების გამო. სწორედ ამიტომ სენდვიჩის მანევრი ითვლება ყველაზე უსაფრთხო გზად. მეთოდის ეფექტურობას განაპირობებს არა ფიზიკური ზეწოლა, არამედ ის, რომ ბავშვი სწორად გვეჭიროს და სიმძიმის ძალას საშუალება მივცეთ, ნივთი გარეთ თავისით გამოდევნოს.

როგორ სრულდება მანევრი ნაბიჯ-ნაბიჯ:

1. სწორი ფიქსაცია (ზედა ფენა) – ცალი ხელით დააფიქსირეთ ბავშვის ქვედა ყბა (მოერიდეთ ყელზე ხელის მოჭერას!), ხოლო მეორე ხელით დაიჭირეთ მისი თავის უკანა ნაწილი. ბავშვი მოქცეულია თქვენს წინამხრებს შორის, როგორც „სენდვიჩი“;
2. დახრილი პოზიცია – ბავშვი გადააბრუნეთ მუცელზე თქვენს ხელზე ისე, რომ მისი თავი იყოს ტანზე უფრო დაბლა. ეს აუცილებელია, რათა გრავიტაციამ ხელი შეუწყოს უცხო სხეულის გარეთ წამოსვლას და არა პირიქით – ფილტვებისკენ ჩაცურებას;
3. მიმართული დარტყმები – 5-ჯერ მკვეთრად დაარტყით ხელისგულით ბეჭებს შორის. დარტყმა უნდა იყოს მიმართული წინ და ქვემოთ;
4. პოზიციის შეცვლა – თუ ნივთი არ ამოვარდა, ბავშვი ხელებს შორის ფიქსაციითვე გადააბრუნეთ ზურგზე (ისევ თავით დაბლა პოზიციაში) და გააკეთეთ 5 ზეწოლა გულ-მკერდის არეში, ორი თითის გამოყენებით.

განსხვავებით ზურგში ქაოსური დარტყმისგან, სენდვიჩის მანევრი გამორიცხავს ბავშვის ხელიდან დასხლტომის რისკს. მყარი ფიქსაცია გაძლევთ საშუალებას, დარტყმის ძალა იყოს კონტროლირებადი და მიზანმიმართული. ეს მეთოდი ქმნის ხელოვნურ ხველას – შიგნიდან ჰაერის ნაკადის ბიძგს, რომელიც მექანიკურად აწვება უცხო სხეულს გარეთა სასუნთქი გზებისკენ.

გახსოვდეთ, მანევრის დროს ბავშვის პირი ყოველთვის უნდა იყოს ღია და მიმართული იატაკისკენ, რათა ამოგდებულმა ნივთმა თავისუფლად დატოვოს ორგანიზმი.

რა ხდება, თუ ბავშვი გონებას კარგავს?

თუ მანევრი წარუმატებელი აღმოჩნდა და დაზარალებულმა დაკარგა ცნობიერება, მოქმედების ტაქტიკა მკვეთრად იცვლება. ნანო შვანგირაძე გვირჩევს შემდეგ ნაბიჯებს:

1. მოათავსეთ მყარ ზედაპირზე – დააწვინეთ ბავშვი სწორ, მყარ ზედაპირზე ზურგით;
2. გაუხსენით სასუნთქი გზები – ფრთხილად გადაუწიეთ თავი უკან;
3. ვაკუუმის შექმნა – თქვენი პირით ერთდროულად დაფარეთ ბავშვის ცხვირი და პირი (შექმენით ვაკუუმი).
4. ორი ჩაბერვა – გააკეთეთ ორი დამხმარე ჩასუნთქვა;
5. გულ-მკერდის კომპრესია – ჩაატარეთ 30 ზეწოლა გულ-მკერდზე;
6. ციკლის გამეორება – კვლავ გახსენით სასუნთქი გზები და გაიმეორეთ ორი ჩაბერვა.

ხომ არ გადავა ნივთი უფრო ღრმად?

ბევრ მშობელს აშინებს ფაქტი, რომ ჩაბერვის დროს შესაძლოა უცხო სხეული ზედა გზებიდან ფილტვებში გადავიდეს. ნანო შვანგირაძე განმარტავს, რომ ეს არის „არჩევანი ცუდსა და უარესს შორის“.

• ზედა სასუნთქი გზების ობსტრუქცია (დახშობა) – ესაა სიცოცხლისთვის მყისიერი საფრთხე, რადგან ჰაერი საერთოდ ვერ შედის ორგანიზმში'
• ფილტვში გადასვლა – თუ ჩაბერვის შედეგად ნივთი, მაგალითად, მარჯვენა ფილტვში ჩავა, ეს არ არის სიცოცხლესთან შეუთავსებელი.

ასეთ დროს ბავშვი აგრძელებს სუნთქვას მეორე ფილტვის ხარჯზე, რაც გაძლევთ ძვირფას დროს, რათა გამოიძახოთ სასწრაფო დახმარების ბრიგადა ან მიხვიდეთ კლინიკაში. იქ პროფესიონალი მედიკოსები სპეციალური აპარატურითა და დახვეწილი მანიპულაციებით უსაფრთხოდ ამოიღებენ უცხო სხეულს.

კრიტიკულ სიტუაციაში ცოდნა თქვენი მთავარი იარაღია. დაიმახსოვრეთ – არავითარი ფეხებით დაკიდება! ისწავლეთ სენდვიჩის მანევრი და გულ-ფილტვის რეანიმაციის საფუძვლები. ეს ის უნარ-ჩვევებია, რომლებმაც შესაძლოა ერთ დღეს სიცოცხლე გადაარჩინოს.