პაპილომა ვირუსის ვაქცინა ბავშვებში – ექიმის რეკომენდაციები

ბავშვის ჯანმრთელობაზე ზრუნვა ყველა მშობლის უმთავრესი პრიორიტეტია. თუმცა, როდესაც საქმე ვაქცინაციას ეხება, ბუნებრივია, უამრავი კითხვა ჩნდება. ადამიანის პაპილომა ვირუსის (HPV) საწინააღმდეგო აცრა ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაბიჯია, რომლის გადადგმაც შვილის მომავლის დასაცავად შეგიძლიათ. პაპილომა ვირუსისა და ვაქცინაციის შესახებ მშობლებისთვის საინტერესო მთავარ კითხვებს ჩვენს ბლოგში ექიმი გინეკოლოგ-ენდოკრინოლოგი, ნატო შენგელია უპასუხებს.

რა არის ადამიანის პაპილომა ვირუსი (HPV)?

ადამიანის პაპილომა ვირუსი სქესობრივი გზით გადამდები ყველაზე გავრცელებული ინფექციაა. აშშ-ის სტატისტიკური მონაცემების მიხედვით, ის გენიტალური ინფექციების ლიდერია და თანაბრად ვრცელდება ქალებსა და მამაკაცებში.

საყურადღებოა, რომ შემთხვევათა დიდი ნაწილი სრულიად უსიმპტომოდ მიმდინარეობს. ორგანიზმში მოხვედრის შემდეგ, 90%-ში ვირუსი 1-2 წელიწადში თავისით ქრება. დარჩენილ 10%-ში კი ვითარდება მუდმივი ინფექცია.

დღეისათვის პაპილომა ვირუსის 100-ზე მეტი გენოტიპია ცნობილი, რომლებიც ორ მთავარ ჯგუფად იყოფა:

• დაბალი რისკის გენოტიპები (მაგ: 6, 11, 42, 43, 44): ისინი ნაკლებად დაკავშირებულია სიმსივნეებთან, თუმცა იწვევს გენიტალურ მეჭეჭებს (მახვილწვერა კონდილომას);
• მაღალი რისკის (ონკოგენური) გენოტიპები (სულ 13 ტიპი, მათ შორის: 16, 18, 31, 33, 45 და ა.შ.): ამ ჯგუფიდან ყველაზე საშიში მე-16 და მე-18 ტიპებია. მე-16 ტიპზე მოდის საშვილოსნოს ყელის კიბოს შემთხვევათა დაახლოებით ნახევარი, ხოლო მე-18 ტიპზე – 10-12%.

რატომ არის პაპილომა ვირუსის აცრა სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი?

ადამიანის პაპილომა ვირუსის ერთ-ერთი ყველაზე ვერაგი მახასიათებელი მისი ხანგრძლივი, ფარული მიმდინარეობაა. მაღალი რისკის (ონკოგენური) ტიპით ინფიცირებიდან კიბოსწინარე დაავადების ან უშუალოდ სიმსივნის განვითარებამდე, როგორც წესი, საკმაოდ დიდი დრო – 5-იდან 30 წლამდე პერიოდი გადის (იშვიათ შემთხვევებში, ეს პროცესი 1 წელზე ნაკლებ დროშიც შეიძლება განვითარდეს).

ამ წლების განმავლობაში ადამიანი შესაძლოა სრულიად უსიმპტომოდ, ჯანმრთელად გრძნობდეს თავს, თუმცა ვირუსი ორგანიზმში უხილავად მოქმედებდეს. სამწუხარო სტატისტიკით, დღეს საშვილოსნოს ყელის კიბო ქალებში ონკოლოგიურ დაავადებებთან ასოცირებული სიკვდილიანობის მიზეზებს შორის მეორე ადგილს იკავებს, ძუძუს კიბოს შემდეგ. თუმცა სწორედ დაავადების განვითარების ეს ხანგრძლივი ფანჯარა გვაძლევს საუკეთესო შანსს, რომ დროული ვაქცინაციით ეს საგანგაშო რისკი საბოლოოდ ავირიდოთ თავიდან.

როგორც ექიმი ნატო შენგელია აღნიშნავს, ერთჯერადი სრული ვაქცინაცია მთელი ცხოვრების მანძილზე იცავს ადამიანს:

• ქალებს იცავს საშვილოსნოს ყელის კიბოს განვითარების რისკისგან, რომლის 97%-ში გამომწვევი სწორედ პაპილომა ვირუსია;
• მამაკაცებს იცავს გარკვეული ტიპის ონკოლოგიური დაავადებებისგან.

შესაბამისად, ექიმის რეკომენდაციაა, მშობლებს ნუ შეეშინდებათ ამ ვაქცინის და აუცილებლად აცრან ბავშვები 9 წლის ასაკიდან – როგორც გოგონები, ასევე ბიჭები.

ვაქცინაციის დრო და სქემა

პრევენციის მიზნით, აცრა ყველაზე ეფექტურია სქესობრივი ცხოვრების დაწყებამდე, 9-იდან 13 წლამდე ასაკის მოზარდებში.

ვაქცინაციის სქემა ასეთია:

• 9-იდან 11 წლამდე ასაკში: ვაქცინაციისთვის საკმარისია 2 დოზა. პირველი ინიექციიდან მეორე დოზა კეთდება 2 თვეში;
• 11 წლის ზემოთ: საჭიროა 3 დოზა. პირველი დოზიდან 2 თვეში კეთდება განმეორებითი დოზა, ხოლო მეორიდან 4 თვეში – მესამე.

დღესდღეობით ადამიანის პაპილომა ვირუსთან ასოცირებული დაავადებების პრევენციისთვის ორი ტიპის ვაქცინა გამოიყენება:

• ბივალენტური ვაქცინა (დარეგისტრირდა 2007 წელს): შეიცავს ვირუსის 2 ყველაზე საშიშ გენოტიპს (16 და 18), რომლებიც შემთხვევათა 2/3-ში იწვევენ საშვილოსნოს ყელის კიბოს;
• კვადრივალენტური ვაქცინა (დარეგისტრირდა 2006 წელს): შეიცავს 4 გენოტიპს – ორ მაღალი რისკის (16, 18) და ორ დაბალი რისკის (6, 11) გენოტიპს.

იწვევს თუ არა ვაქცინა უშვილობას? – მითები და რეალობა

ნატო შენგელია ლაბებესთან საუბრობს ყველაზე გავრცელებულ მითზე, რომლისაც მშობლებს ყველაზე მეტად ეშინიათ – თითქოს ვაქცინა უშვილობას იწვევს.

• რეალობა – ეს მოსაზრება აბსოლუტურად მცდარია. არ არსებობს არცერთი სამედიცინო კვლევა, რომელიც დაადასტურებდა ვაქცინის უარყოფით გავლენას შვილოსნობაზე;
• გვერდითი მოვლენები – ვაქცინა პრაქტიკულად სრულიად უსაფრთხოა და სერიოზული გვერდითი ეფექტების გარეშე მიმდინარეობს. ძალიან იშვიათად შეიძლება გამოვლინდეს მხოლოდ ოდნავ გაღიზიანებადობა ინიექციის ადგილზე ან მსუბუქი ტემპერატურული რეაქცია.

რას ამბობენ საერთაშორისო ჯანდაცვის ორგანიზაციები?

მსოფლიოს წამყვანი სამედიცინო ინსტიტუტები ერთხმად აღიარებენ ვაქცინის სანდოობას. აშშ-ის დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრის (CDC) ოფიციალური მონაცემების მიხედვით, ვაქცინაციის დანერგვის შემდეგ, მოზარდებსა და ახალგაზრდა ქალებში HPV-ით გამოწვეული ინფექციებისა და საშვილოსნოს ყელის კიბოსწინარე დაზიანებების მაჩვენებელი 88%-ით შემცირდა.

CDC ცალსახად უარყოფს ვაქცინის რეპროდუქციულ ჯანმრთელობაზე უარყოფითი გავლენის მითს და აღნიშნავს, რომ ვაქცინა, პირიქით, საიმედოდ იცავს ქალს იმ დაავადებებისგან, რომლებმაც მომავალში შეიძლება სერიოზული საფრთხე შეუქმნას მის სიცოცხლესა და შვილოსნობას.

დროული ვაქცინაცია ერთადერთი და ყველაზე ეფექტური გზაა მომავალი თაობის დასაცავად.